313 امیر

نذر فاقد صیـغـه

بخش پرسش پاسخ » قسم، نذر، عهد، وعد » نذر فاقد صیـغـه

اگر کسی نذر را در دل یا بر زبان بگوید اما بدون خواندن صیـغـه‌ی مخصوص نذر، آیا نذر او منعقد می‌شود؟ آیا عمل به آن، واجب است؟ تغییر و تبدیل آن، چه حکمی دارد؟ مثلاً بگوید: «اگر حاجت‌م روا شود، به فلانی، لباس می‌دهم» اما بعد از روا شدن حاجت، به‌جای لباس، پول بدهد.

نذری که بدون خواندن صیـغـه‌ی شرعیه، واقع شود، صحیح محسوب نمی‌گردد. به‌عبارتی، نذری منعقد نشده و علی‌هذا می‌توان آن را از اساس، ترک نمود. اما با نظر به بعض جهات، توصیه می‌شود همان چیزی که به خداوند، قول داده را عملی نماید.

نگاه به نگین انگشتر در قنوت نماز

بخش پرسش پاسخ » قبله، اوقات و احکام نماز روزانه » نگاه به نگین انگشتر در قنوت نماز

نگاه کردن به نگین انگشتر در قنوت نماز، آیا پایه و اساس روایی دارد؟

در این رابطه، نه تنها روایت معتبری ملاحظه نمی‌شود بلکه در رابطه با نهی از برگرداندن انگشتر جهت حاجت، روایتی با سند قوی، وارد شده است (وسائل‌الشیعة ج5 ص99 باب61)

همچنین حین قنوت، نگاه به کف دست، مستحب شمرده شده و نگین انگشتر، جزء دست نیست.

به‌خاطر خود خدا؟

بخش پرسش پاسخ » توحید، شرک، خداشناسی » به‌خاطر خود خدا؟

مکرر در منابر شنیده‌ام که خدا را به‌خاطر خود خدا بخواهید. این تعبیر یعنی چه؟ اگر فرض کنیم بهشت و جهنمی نباشد اصلاً چرا باید از خدا تبعیت کنیم؟ مگر نه اینکه صفات الهی غالباً با وجود بهشت و جهنم است که معنا پیدا می‌کند؟ صفاتی مثل تواب، عادل و...

مایه‌ی تأسف که بر منبر دین، مسلک تصوف و عقائد عرفان ترویج شود. کسانی که می‌گویند «خدا را به‌خاطر خود خدا بخواهید» خود توضیح دهند که این سخن به چه معناست؟

آیا ذات خدا را باید خواست؟ آیا اساساً ذات خدا، خواستنی است؟ قابل وصول است؟ صفات‌ش قابل حصول است؟ مقصود و نتیجه‌ی خواستن ذات چیست؟ معاذالله حل‌شدن خدا در ما یا بالعکس؟ اتحاد و یکی‌شدن‌مان؟ همچنین خاطر خدا یعنی چه؟ آیا خداوند بسان بشر، خشم و خشنودی و اندوه و شادی و خاطر و خنده دارد؟ و...

در نظر عقلی، انسان باید از خود، دفع ضرر کرده و جلب منفعت نماید. لذا آن صفات خدا که مربوط به افعال اوست (به‌اصطلاح: صفات فعل) و راجع به نفع و ضرر برای ما می‌باشد مورد توجه ما قرار گرفته و منشأ افعال‌مان می‌شود. نفع و ضرر خطیر و ابدی ما نیز همین بهشت‌وجهنم است که بازگشت هم ندارد و لحاظ آن، فرمان عقل است. جز این جهت، وجهی عقلی برای اطاعت از اوامر الهیه، ثابت نیست و العهدة علی المدعی.

هفته‌ی وحدت، نماد اتحاد یا مصداق اختلاف؟

بخش نوشتار » مثالب نواصب،خلفاء و اهل‌سنت‌شان » هفته‌ی وحدت، نماد اتحاد یا مصداق اختلاف؟

آنچه که طی چند دهه‌ی اخیر، به عنوان «هفته‌ی وحدت» شناخته شده، در واقع، هفته نیست و دوره‌ای شش‌روزه است (دوازده تا هفده ربیع‌الاول) موضوع آن نیز دو روایت مختلف از تاریخ تولد نبی‌أکرم(ص) می‌باشد که خود، یکی از موارد واضح و مصادیق روشن عدم وحدت مسلمین است چرا که نشان می‌دهد مسلمین، حتی درخصوص تاریخ تولد پیامبرشان(ص) نیز اتحاد نظر ندارند!

حال چگونه مصداق اختلاف، به عنوان نماد اتحاد، مطرح می‌شود الله‌أعلم اما مجال این سؤال هم هست که وقتی مسلمین، درباره‌ی نقطه‌ی اشتراک‌شان (مصداق نبوت) اختلافات ریز و درشتی دارند آیا می‌توان توقع داشت درباره‌ی مصداق امامت و ولایت امر و سایر معارف دین (اعم از اعتقادی و فقهی) وحدت داشته باشند؟

همچنین آیا تقارن میلاد رسول‌خدا(ص) با میلاد امام صادق(ع) نمی‌تواند الهام‌بخش این معنا باشد که آن محمد، محمد حقیقی است که جعفربن‌محمد، معرفی‌اش کند وگرنه ساختگی‌ها و غیرواقعی‌ها که فراوان‌ند؟

صلوات خدا بر محمد و آل محمد

عروسی عـُمـَری، از خواستگاری معمول تا خواستگاری معکوس

بخش نوشتار » مثالب نواصب،خلفاء و اهل‌سنت‌شان » عروسی عـُمـَری، از خواستگاری معمول تا خواستگاری معکوس

در بعضی مرویات اهل تسنن، داستانی قریب به این مضمون، وارد شده:

عبدالله، فرزند أبی‌بکر، زنی به نام عاتکه داشت که گویا در مقابل مقداری مال و اموال، با او شرط کرده بود که بعد از وفات‌ش شوهر نکند. عاتکه هم شرط را پذیرفته و زندگی می‌کرد تا اینکه شوهرش از دنیا رفت.

بعد از وفات شوهر، عاتکه به شرط خود وفا کرده و بنا کرد از ازدواج امتناع نماید درحالی‌که خواستگارانی داشت. یکی از این خواستگاران، عـُمـَر بود که یک‌بار به ولیّ عاتکه مراجعه کرده و از او خواست نزد عاتکه، یادی از او کند. ولیّ، چنین کرد اما عاتکه، خواستگاری عـُمـَر را هم رد نمود. عمر از ولیّ خواست که عاتکه را به عقد او در آورد و او نیز چنین کرد. سپس برخاست و به منزل عاتکه وارد گردیده و با او گلاویز شد.

عمر و عاتکه آن‌قدر با هم کارزار کردند تا اینکه عمر، چیره گشت و با او آمیزش نمود. کارش که تمام شد، با تنفر و اَه‌اَه‌گویان، برخاسته و بیرون شد و دیگر سراغی از عاتکه نگرفت. جدایی به درازا انجامید تا این‌که خود عاتکه، کسی فرستاد که بیا که بهر تو آماده‌ام.

أخبرنا عفان‌بن‌مسلم حدثنا حمادبن‌سلمة أخبرنا علی‌بن‌زید:

أن عاتکةبنت‌زید کانت تحت عبدالله‌بن‌أبی‌بکر فمات عنها و اشترط علیها أن لاتزوج بعده فتبتلت و جعلت لاتزوج و جعل الرجال یخطبونها و جعلت تأبى فقال عمر لولیها: اذکرنی لها فذکره لها فأبت عمر أیضاً فقال عمر: زوجنیها فزوجه إیاها فأتاها عمر فدخل علیها فعارکها حتى غلبها على نفسها فنکحها فلما فرغ قال: أف أف أف أفف بها ثم خرج من عندها و ترکها لا یأتیها فأرسلت إلیه مولاة لها أن تعال فإنی سأتهیأ لک.

(الطبقات‌الکبرى، ابن‌سعد ج8 ص265)

آیا در مذهب عمر، ولایت نکاحیه، بر زن بیوه‌ی ثیبه نیز ثابت است؟ همچنین نقض شرط و اجبار بر آن و حمله به زنی که خبر از عقد ندارد و ترک همسر تا این‌که به التماس بیفتد و اخذ موافقت نکاحیه به این نحو، مشروع و مجاز است؟

آرزوهای یک خلیفه‌ی خوش‌خیال

بخش نوشتار » مثالب نواصب،خلفاء و اهل‌سنت‌شان » آرزوهای یک خلیفه‌ی خوش‌خیال

یکی از مجموعه‌های مهم روایی اهل تسنن، بخش فضائل عـُمـَر:

«عن الضحاک قال: قال عمر: یا لیتنی کنت کبش أهلی سمنونی ما بدا لهم حتى إذا کنت أسمن ما أکون زارهم بعض من یحبون فجعلوا بعضی شواء و بعضی قدیداً ثم أکلونی فأخرجونی عذرة و لم أکن بشراً؛

عمر گفت: کاش گوسفندی خانگی بودم که تا دلخواه‌شان چاق‌م می‌کردند و آن‌گاه که فربه شدم میهمانان محبوب‌شان آمده و نیمی از من را برای‌شان بریان می‌کردند و نیم دیگر را نمک‌سود، سپس مرا می‌خوردند و به‌صورت مدفوع، بیرون می‌انداختند و اصلاً بشر نبودم» (کنزالعمال ج12 ص619 ر35912)

گرچه حسب این نقل، ذوق‌وسلیقه و قوه‌ی خیال خلیفه، در حد مناسبی بوده و چه‌بسا واجد ارزش هنری، اما این‌که ایشان تمایل داشته از اعیان نجسة و مبطلات طهارة باشد، آیا در نظر اهل سنت او، فضیلتی است از فضائل؟!

فتوا به حرمت نماز جمعه در عصر غیبت

بخش پرسش پاسخ » نماز قضا، قصر، آیت، جماعت و غیرها » فتوا به حرمت نماز جمعه در عصر غیبت

من شنیده‌ام که برخی فقها معتقدند خواندن نماز جمعه در زمان غیبت، حرام است؟ آیا چنین فتوایی داریم؟

بلی چنین فتوایی در فقه شیعه وجود داشته و چه‌بسا از فقهای معاصر نیز قائل داشته باشد لکن نظر به شرایط اجتماعی و سـیـاسـی فعلی، نباید چندان متوقع اعلان آن از جانب آنان بود. از کتب فقهای متقدم، شایسته است ذکری شود از کتاب مرحوم ابن‌ادریس حلّی که کلام فقیهی دیگر در این رابطه را ذکر کرده و چنین تأیید می‌فرماید:

«و ذکر سلّار فی رسالته: و لفقهاء الطائفة أیضاً أن یصلوا بالناس فی الأعیاد و الاستسقاء فأما الجمع فلا. هذا آخر کلام سلّار فی رسالته و هو الصحیح؛ سلار دیلمی در رساله‌ی خود ذکر کرده: همچنین فقهای شیعه می‌توانند نماز عید و باران را با مردم بخوانند لکن نماز جمعه را خیر. این، پایان سخن سلار در این‌باره، در رساله‌اش می‌باشد و همین هم صحیح است» (السرائر ج1 ص304)

مرحوم صاحب‌جواهر نیز به اختلاف فقها در این مسأله، اشاره کرده و به نام بعض فقهاء و کتب فقهیه در این رابطه، اشاره می‌نماید (جواهرالکلام ج11 ص179) کمااینکه در برخی تحقیقات تاریخی مربوط به عصر صفوی و مابعد، از رساله‌های متعددی نام برده شده که در همین راستا به تحریر در آمده است (صفویه‌درعرصه‌ی‌دین‌فرهنگ‌وسیاست، رسول‌جعفریان ج1 ص320)

خواندن نماز ظهر جمعه، پیش از پایان نماز جمعه

بخش پرسش پاسخ » نماز قضا، قصر، آیت، جماعت و غیرها » خواندن نماز ظهر جمعه، پیش از پایان نماز جمعه

در محلی که خطیب جمعه در حال خواندن خطبه می‌باشد آیا خواندن نماز ظهر و عصر اشکالی دارد؟ وقتی کسی خطیب را عادل نمی‌داند چرا باید صبر کند تا نماز جمعه، تمام شود؟

نماز جمعه، در زمان غیبت حضرت ولی‌أمر أرواحنافداه، واجب تعیینی، محسوب نمی‌شود. علی‌هذا حتی اگر خطیب، عادل باشد و نماز جمعه، به‌وجه مشروع و صحیح، اقامه شود هم، حضور در آن، الزامی نیست و مکلف می‌تواند همان اول وقت ظهر، نماز ظهر و سپس عصر را بخواند.

ارجحیت توسل به امام‌عصر عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف

بخش پرسش پاسخ » دعاء، ذکر، توسل، زیارة، استخارة » ارجحیت توسل به امام‌عصر عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف

اینکه متوسل به امام‌زمان(عج) شویم یا مثلاً امام‌جعفرصادق(ع) تفاوتی می‌کند؟

از جهت عصمت و امامت و اصل آبرومندی نزد خدا، بین این دو امام بزرگوار علیهماالسلام و ایضاً سایر ائمه علیهم‌السلام، تفاوتی ملاحظه نمی‌گردد و آن‌چه که در بحث توسل، مهم، تلقی می‌شود، همین امور یا نظایر آن است.

لکن از جهت بعض مسائل مطروحه در باب جایگاه امام هر عصر و زمان، مثل آنچه که در رابطه با «تنزل الملائکة و الروح فیها بإذن ربهم من کل أمر» (سورة القدر آیة4) یا «یوم ندعوا کل أناس بإمامهم» (سورة الإسراء آیة71) و... وارد شده، توسل به حضرت ولی‌أمر أرواحنافداه، ارجح به‌نظر می‌رسد.

توسل به معصومین علیهم‌السلام با خواستن حاجت

بخش پرسش پاسخ » دعاء، ذکر، توسل، زیارة، استخارة » توسل به معصومین علیهم‌السلام با خواستن حاجت

برای توسل به معصومین(ع) همین که حاجتی را زبانی از آن‌ها بخواهیم کافی‌ست؟ چه تأثیری بر زندگی انسان دارد؟

اگر منظور، این باشد که شفاعت آن معصوم، نزد خدا را برای رفع آن حاجت، طلب کرده و عنایت‌ش را وسیله‌ی وصول به خواسته‌ی خود، قرار دهیم، بلی، مصداق توسل، محسوب می‌شود و تأثیر متوقع بر توسل، اجابت به مطلوب و وصول به مقصود می‌باشد.